Рөстәм хәзрәт Хәйруллин: «Мәеткә электр уты кирәкми»

– Рөстәм хәзрәт, кешенең үлеме турында хәбәр килгәч, чын мөселман иң беренче эш итеп нәрсә эшләргә тиеш?

– Берәрсенең үлеме хакында ишетүгә, мөселман кешесенең иң беренче сүзләре: «Иннә лилЛәһи вә иннә иләйһи раҗигун» булырга тиеш. Ягъни «Һәр кешенең гомере Аллаһтан һәм Аллаһның Үзенә кайтачакбыз». Үлгән кешенең рухына атап дога кылу да хәерле. Аллаһы Тәгаләдән әлеге адәмнең гөнаһларын кичерүен сорап, аңа җәннәт ишекләрен ачуын үтенү – безнең төп бурычыбыз. Аннары кайгы килгән йортка барып, туганнарына ярдәм кулы сузарга ашыгырга кирәк. Аларга сабырлык сорап, дога кылу да иң хәерле гамәлләрдән саналыр. «Кем дә кем җеназада башыннан алып ахырына кадәр катнаша, ягъни мәетне яткыра, аны юа, кәфенли, кабергә сала, күмә – Ухыт тавы кадәр әҗер-савапка ия булыр», – дигән Рәсүлебез (с.г.в.)

– Мәет чыккан капка бер көн ачык торырга тиеш, диләр. Бу дөрес сүзме?

– Төрле якта төрле гадәт яши. Өйдә мәет булганда, ни өчен капкалар ачыла? Теләге булганнар килсен, керсен, саубуллашсын, җеназада, озатуда катнашсын, дибез. Ә мәетне озаткач, капканы ачык тотудан мәеткә дә, аның туганнарына да бернинди файда юк. Кайсыдыр якта икенче бер гадәтне күрергә туры килгән иде: хуҗалар түгел, киресенчә, күршеләр капкаларын ачып куя. Елашып, кайгыга батып утырмагыз, без өйдә, безгә керегез, дигән ният белән эшлиләр икән моны.

– Мәет булган өйдә төнлә утны сүндермичә чыгалар. Ут яндырып йоклауны мәрхүмнең 7 сенә кадәр сузучылар да бар. Бу нәрсәгә бәйле?

– Гомумән, мәет булган йортка зур кайгы килә, без моны аңларга тиеш. Кемдер бүген үлгән икән, ул бүген үк җир куенына керергә тиеш. Төнлә үлгән икән, әлбәттә, иртән җирләнергә тиеш. Мәетне икешәр, җидешәр көн өйдә тотучылар бар. Ислам динендә бу – зур гөнаһ. Өстәвенә мәеткә зыян да китерә. Пәйгамбәребез (с.г.в.), җеназа белән тизләтегез, дигән. Кеше үлеме турында ишеткәч, аны тиешенчә озатырга да тиешбез. Ут кабынган килеш торырга тиеш дигән катгый таләп юк. Кеше төнлә үлгән икән, ул төнне өйдә үткәрә. Бу – мәет өчен бик авыр вакыт. Аның янына күршеләре, дус-туганнары җыела, аңа атап дога укыйлар. Мондый чакта утны ни өчен сүндермәүләре аңлашыладыр. Ә мәетне җирләгәч, ут яндырып йоклауның мәгънәсе юк – мәрхүмгә электр уты кирәкми.

– Кешенең җаны өйгә кош яки күбәләк булып кайтты, дип сөйләүчеләр бар. Бу мөмкин хәлме?

– Ватаныбызны сакларга дип китеп, вафат булган ир-егетләребез шәһит булып санала. Аллаһы Тәгалә аларга «мәет» дип әйтүне дә тыйган. Иң изгеләрдән булып саналганнарга Аллаһы Тәгалә туган йортларына кайтып, саубуллашып китәргә рөхсәт бирә. Ул кош яки күбәләк булып кайтырга мөмкин.

Башка очракларда динебездә «реинкарнация» (җанның башка кешегә, затка, иягә күчүе. – Авт.) дигән күренеш юк. Безнең гомер бер генә. Без бу дөньядан киткәч, Аллаһы Тәгалә рөхсәт итсә, саубуллашыр өчен генә кайтачакбыз.

ВАТАНЫМ ТАТАРСТАН